Maryla Biedermann

Maryla Biedermann, znana także jako Maryla Kaiserbrecht i ps. „Lili”, urodziła się 9 marca 1914 roku w Łodzi w rodzinie o niemieckich korzeniach. Była córką Bruno Biedermanna, łódzkiego fabrykanta, żołnierza w stopniu kapitana i doktora filozofii i socjologii gospodarczego, oraz Luizy z domu Stegmann. Miała siostrę Adalisę Klarę.

Ukończyła gimnazjum Z. Pętkowskieji W. Macińskiej w Łodzi, a następnie kontynuowała edukację w szkołach dziewczęcych w Wielkiej Brytanii i w Wiedniu. Była również członkinią Łódzkiego Klubu Jazdy Konnej, służyła w harcerstwie i brała udział w Przysposobieniu Obronnym Kobiet.

Po wybuchu II wojny światowej brała udział w akcjach pomocy mieszkańcom Łodzi oraz rannym żołnierzom. Działała w Komitecie Pomocy Polskim Więźniom Radogoszcza w listopadzie i grudniu 1939, gdzie poznała Alfreda Kaiserbrechta – przyszłego męża. Wraz z nim działała w ruchu podziemnym w ZWZ, SZP i AK.

W lipcu 1940 wyjechała z Łodzi, aby uniknąć podpisania volkslisty. Wyjechała do Sosnowca, potem zatrzymała się w Kamieńsku u przyjaciółki i wyrobiła fałszywe dokumenty, a następnie przeniosła się do Radomia, gdzie podjęła pracę maszynistki. W trakcie ta tajnego ślubu wyszła za Alfreda Kaiserbrechta, zmieniając wyznanie z ewangelickiego na rzymskokatolickie. W Radomiu małżeństwo brało udział w Akcji N, tłumacząc i tworząc ulotki o charakterze antyhitlerowskim.

12 kwietnia 1942 aresztowano ją wraz z mężem, w związku z podejrzeniami o zaangażowanie w działalność ruchu oporu po odwiedzinach znajomych z Łodzi. W radomskim więzieniu byli torturowani i odmówili podpisania volkslisty. Następnie zostali przeniesieni do więzienia na Pawiaku w Warszawie, gdzie podpisali volkslistę za zgodą dowództwa Armii Krajowej, po czym zostali przeniesieni do więzień w Łodzi. Maryla została wypuszczona 19 listopada 1942. Po wyjściu z aresztu wzięła oficjalny ślub cywilny z Kaiserbrechtem.

Maryla Biedermann została ponownie aresztowana 27 września 1943; w więzieniu przy ul. Gdańskiej w Łodzi była kilkakrotnie torturowana. 17 stycznia 1945 doszło do ewakuacji więźniarek związanej ze zbliżającą się Armią Czerwoną; Biedermann uciekła w okolicach Pabianic. Po pobycie w więzieniu była chora na gruźlicę i cierpiała na krwotoki z płuc.

W wyniku wkroczenia Armii Czerwonej i Ludowego Wojska Polskiego do Łodzi rodzina została zobligowana do opuszczenia pałacu w ciągu godziny. Maryla została zastrzelona strzałem w skroń wraz z matką przez swojego ojca, który następnie popełnił samobójstwo. Ciała znaleziono 25 stycznia 1945, a pochówek odbył się w ogrodzie pałacowym. Szczątki odnaleziono w 1977 i złożono w rodzinnym grobowcu na Starym Cmentarzu w części ewangelickiej.

Upamiętnienie: W 2019 odnaleziono obraz Wacława Dobrowolskiego, namalowany w 1928, przedstawiający jedną z sióstr – Marylę lub Adalisę. W 2021 Telewizja Polska podjęła prace nad filmem dokumentalnym nt. Maryli Biedermann, pt. „Wybrała Polskę”.