Nowe limity temperatur w pracy: 35°C w biurze, 32°C w terenie i obowiązek wstrzymania zadań

Gdy termometry pokazują rekordy, zwykle kończy się na wodzie w lodówce i dodatkowej przerwie. Tym razem rządowy projekt idzie znacznie dalej: po raz pierwszy w polskim prawie ma pojawić się twardy, maksymalny próg temperatury, po którego przekroczeniu pracę trzeba będzie przerwać. Co ważne, w takim przestoju pracownik ma zachować prawo do wynagrodzenia.

Zmiany zapisano w projekcie nowelizacji rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Dokument został opublikowany w Rządowym Centrum Legislacji w grudniu 2024 r., a według najnowszych omówień termin wejścia w życie regulacji przesunięto na 1 stycznia 2027 r.

Konkrety: 35°C w pomieszczeniach i 32°C przy ciężkiej pracy na zewnątrz

Projekt wprowadza rozwiązanie, którego do tej pory brakowało: jasną granicę, przy której wykonywanie obowiązków ma być niedopuszczalne. W pomieszczeniach pracodawca będzie musiał zapewnić temperaturę nie wyższą niż 35 st. C. Jeśli próg zostanie przekroczony, praca ma zostać czasowo wstrzymana. Wyjątek przewidziano, gdy utrzymanie limitu uniemożliwiają względy technologiczne.

Oddzielne zasady przygotowano dla pracy na otwartej przestrzeni. W przypadku zadań związanych z wysiłkiem fizycznym, który w ciągu zmiany powoduje efektywny wydatek energetyczny organizmu powyżej 1500 kcal (6280 kJ) u mężczyzn oraz powyżej 1000 kcal (4187 kJ) u kobiet, praca ma się odbywać przy temperaturze nie wyższej niż 32 st. C. Ten próg również może zostać wyłączony z uwagi na względy technologiczne.

Reakcja ma zacząć się wcześniej: progi 28°C i 25°C

Nowe przepisy nie sprowadzają się do jednego „stop” przy ekstremalnych temperaturach. Projekt wymaga wcześniejszych działań ochronnych. Jeśli w pomieszczeniu pracy – z powodu warunków atmosferycznych – temperatura przekroczy 28 st. C, pracodawca ma zastosować rozwiązania techniczne obniżające temperaturę. Dla prac związanych z wysiłkiem fizycznym próg jest niższy i wynosi 25 st. C.

Gdy technicznie nie da się temperatury obniżyć, pojawia się obowiązek wdrożenia rozwiązań organizacyjnych ograniczających wpływ upału na zdrowie pracowników. Przy pracy na zewnątrz takie działania mają być wymagane już po przekroczeniu 25 st. C. W praktyce może to oznaczać m.in. reorganizację dnia pracy i zmianę harmonogramów.

• zmianę organizacji dnia pracy i przenoszenie części obowiązków na chłodniejsze godziny,
• dodatkowe przerwy, skrócenie czasu pracy lub pracę zmianową,
• zapewnienie odpoczynku w miejscach zacienionych lub klimatyzowanych.

Inwestycje i koszty: klimatyzacja, wentylacja, osłony przeciwsłoneczne

Dla wielu firm (ale też jednostek samorządu terytorialnego) projekt może oznaczać konieczność realnych inwestycji. Wśród rozwiązań, które mają ograniczać nagrzewanie stanowisk, wymieniane są m.in. montaż klimatyzacji, poprawa wentylacji, instalacja rolet wewnętrznych, żaluzji zewnętrznych, osłon przeciwsłonecznych czy barier pochłaniających ciepło.

Resort pracy wskazuje również inne działania: ustawianie stanowisk z dala od bezpośredniego światła słonecznego, stosowanie matowych powierzchni ograniczających odbicia promieniowania UV, używanie urządzeń zmniejszających wysiłek fizyczny (np. dźwigów lub wózków widłowych), a także automatyzację albo zdalne sterowanie częścią maszyn.

Wyjątki dla usług publicznych, ale bez zwolnienia z BHP

Projekt przewiduje wyjątki od obowiązku wstrzymania pracy, obejmujące m.in. część pracowników jednostek gospodarki komunalnej oraz ochrony zdrowia. Celem jest utrzymanie ciągłości usług i takich działań, których przerwanie mogłoby zagrażać bezpieczeństwu ludzi, zdrowiu publicznemu albo podstawowym potrzebom mieszkańców.

Nie ma tu jednak mowy o „wolnej amerykance”. Także w tych sektorach pozostanie obowiązek ograniczania ryzyka związanego z upałem, zapewniania dostępu do napojów, możliwie bezpiecznej organizacji zadań i reagowania na pogorszenie stanu zdrowia pracowników.

"Wysoka temperatura to nie tylko dyskomfort. To realne ryzyko odwodnienia, omdleń, udaru cieplnego i większej liczby wypadków, bo spada koncentracja."

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej

Kontrole i wynagrodzenie podczas przestoju

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej uzasadnia projekt zagrożeniami zdrowotnymi, szczególnie w branżach takich jak budownictwo, transport, rolnictwo, gospodarka komunalna, magazyny, hale produkcyjne czy zakłady bez skutecznej wentylacji. Państwowa Inspekcja Pracy przypomina przy tym, że obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy istnieje już dziś – obejmuje m.in. dostęp do wody i ochronę przed nadmiernym nagrzewaniem pomieszczeń. Resort pracy zapowiadał również wzmożone kontrole PIP w czasie fal upałów, w tym sprawdzanie dostępu do napojów, warunków odpoczynku i zabezpieczeń przed wysoką temperaturą.

Kluczowy element projektu dotyczy pieniędzy: jeśli praca zostanie czasowo wstrzymana z powodu przekroczenia dopuszczalnej temperatury, pracownik ma zachować prawo do wynagrodzenia. Dla pracodawców oznacza to potrzebę wcześniejszego planowania – od inwestycji po grafiki – zwłaszcza tam, gdzie praca odbywa się w pełnym słońcu lub w szybko nagrzewających się obiektach.

"W przestoju spowodowanym przekroczeniem dopuszczalnej temperatury pracownik nie ma tracić wynagrodzenia – to element, który ma skłaniać do realnych działań ochronnych."

Państwowa Inspekcja Pracy

Na razie projekt czeka na dalszy bieg prac, a tempo legislacji – jak wynika z informacji przytaczanych w omówieniach – nie przyspiesza. Jeśli jednak regulacje wejdą w życie 1 stycznia 2027 r., wiele miejsc pracy będzie musiało przygotować się na nowe standardy jeszcze zanim nadejdą kolejne fale upałów.