Petycja w sprawie rozbiórki gmachu Wydziału Chemii PŁ. Spór o dziedzictwo i klimat

Sprawa planowanej rozbiórki jednego z budynków Politechniki Łódzkiej wywołała w Łodzi gorącą dyskusję. Chodzi o gmach Wydziału Chemii, który - jak podkreślają protestujący - ma nie tylko wartość użytkową, ale też historyczną i architektoniczną. W mediach społecznościowych ruszyła petycja, w której mieszkańcy domagają się wstrzymania prac oraz przedstawienia publicznie analiz uzasadniających wyburzenie.

„Efekt wow” z 1947 roku i powojenna historia Łodzi

Do protestu zachęca Maria Nowakowska, prowadząca w mediach społecznościowych stronę Maria od detalu - dziedzictwo okiem Marii Nowakowskiej. Zwraca uwagę, że budynek Wydziału Chemii jest częścią opowieści o powojennej odbudowie miasta i o tym, jak Łódź wykorzystywała istniejącą tkankę przemysłową, by nadać jej nowe życie.

Budynek Wydziału Chemii nie jest wyłącznie obiektem użytkowym. To ważny element historii Łodzi i powojennej odbudowy miasta. Stanowi jeden z pierwszych powojennych przykładów architektury z efektem wow. Już w 1947 roku dokonano tu czegoś, co dziś określamy mianem zrównoważonej transformacji przestrzeni - dawną zabudowę fabryczną zaadaptowano i nadano jej nową funkcję oraz modernistyczny charakter

Maria Nowakowska, Maria od detalu - dziedzictwo okiem Marii Nowakowskiej

Wątek 1947 roku pojawia się w argumentacji nieprzypadkowo: autorka listu wskazuje, że to właśnie wtedy udało się przeprowadzić adaptację dawnej zabudowy fabrycznej - bez zaczynania wszystkiego od zera, za to z nową funkcją i nowoczesnym, modernistycznym sznytem. Dziś, jak przekonuje część mieszkańców, podobna logika „zachować i przekształcić” powinna być rozważana szczególnie uważnie.

Kryzys klimatyczny i pytania o koszt środowiskowy rozbiórki

W internetowym liście protestacyjnym podniesiono również argumenty związane z kryzysem klimatycznym. Zdaniem Marii Nowakowskiej decyzja o wyburzeniu dużego, istniejącego obiektu powinna zostać poprzedzona rzetelną oceną, ile realnie będzie kosztować środowisko zastąpienie go nowym budynkiem.

Rozbiórka i budowa nowego obiektu wiążą się z ogromnymi kosztami środowiskowymi, które powinny zostać szczegółowo przeanalizowane i przedstawione opinii publicznej (…) Politechnika Łódzka jest uczelnią techniczną, która kształci przyszłych architektów, projektantów i inżynierów. To właśnie tutaj powinny byćpromowane postawy szacunku dla dziedzictwa, odpowiedzialności za środowisko oraz poszukiwania twórczych rozwiązań pozwalających zachować wartościowe elementy istniejącej przestrzeni.

Maria Nowakowska, autorka listu protestacyjnego

W tekście podkreślono, że sprzeciw nie dotyczy samego rozwoju uczelni ani modernizacji. Autorzy apelu chcą jednak, by w takim procesie nie znikały automatycznie obiekty uznawane za ważne dla historii i tożsamości miejsca.

Rozwój nie powinien jednak oznaczać automatycznej utraty obiektów posiadających znaczenie historyczne, architektoniczne i kulturowe.

Maria Nowakowska, autorka listu protestacyjnego

Wniosek: wstrzymanie prac i pełna analiza dla opinii publicznej

Petycja kończy się wezwaniem do zatrzymania działań rozbiórkowych do czasu przeprowadzenia konsultacji oraz zaprezentowania kompletu opracowań uzasadniających planowane wyburzenie. Wśród oczekiwań podpisujących pojawiają się trzy rodzaje analiz, które - ich zdaniem - powinny trafić do wiadomości publicznej:

• analiza techniczna,
• analiza ekonomiczna,
• analiza środowiskowa.

Maria Nowakowska zapowiada także złożenie pisma do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Łodzi. W jej ocenie gmach spełnia kryteria, by traktować go jako dobro kultury współczesnej. To kolejny krok, który - według inicjatorów protestu - ma pomóc w zatrzymaniu rozbiórki przynajmniej do czasu wyjaśnienia wszystkich wątpliwości.

Spór o budynek Wydziału Chemii na Politechnice Łódzkiej pokazuje, że przy dużych decyzjach inwestycyjnych coraz częściej zderzają się dwie potrzeby: rozbudowy i unowocześniania instytucji oraz ochrony dziedzictwa, które dla mieszkańców jest równie realną wartością jak nowe funkcje i nowe metry kwadratowe.