Nowy rezerwat pod Brzezinami. Janinowski starodrzew bukowy z ochroną na 44,40 ha

Na mapie województwa łódzkiego pojawi się kolejne miejsce, gdzie przyroda ma pierwszeństwo przed wszystkim innym. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Łodzi podpisał zarządzenie o utworzeniu nowego rezerwatu - już 99. w regionie. Dla wielu spacerowiczów to wciąż „po prostu las”. Dla naukowców i przyrodników: jeden z najcenniejszych fragmentów centralnej Polski.

Nowy obszar chroniony będzie nosił nazwę „Janinowski Starodrzew Bukowy im. Hieronima Andrzejewskiego”. Leży w gminie Brzeziny, w powiecie brzezińskim, na terenie Nadleśnictwa Brzeziny, w Leśnictwie Janinów. Rezerwat obejmie 44,40 ha.

Buczyna, która ma znaczenie nie tylko lokalnie

Utworzenie rezerwatu ma zabezpieczyć to, co w Lesie Janinowskim najcenniejsze: dobrze zachowaną kwaśną buczynę oraz starodrzew bukowy. W dokumentach podkreślono znaczenie przyrodnicze, naukowe i edukacyjne tego miejsca - czyli nie chodzi wyłącznie o „ładny” las, ale o cały układ zależności pomiędzy roślinami, zwierzętami i martwym drewnem.

Las Janinowski jest jednym najcenniejszych naturalnych stanowisk buka przy północnej granicy jego geograficznego zasięgu w centralnej Polsce. Jest to jednocześnie największy powierzchniowo kompleks leśny w regionie, w którym w drzewostanie dominuje buk

Magdalena Tazbir, Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Łodzi

Ważny jest też kontekst historyczny. Jak wskazuje Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Łodzi, najcenniejszą część tego terenu już w latach 70. XX wieku proponowano objąć ochroną rezerwatową. Teraz - po dekadach - pomysł doczekał się realizacji.

Stare drzewa, dziuple i martwe drewno: fundament leśnego życia

Na obszarze nowego rezerwatu kluczowe są elementy, które w „porządkowanym” lesie często bywają usuwane. Tymczasem właśnie one decydują o wyjątkowości siedliska: stare buki, drzewa z dziuplami, odstająca kora i martwe drewno, które staje się miejscem rozwoju kolejnych organizmów. To one budują warunki dla wielu gatunków i pozwalają utrzymać bogactwo biologiczne.

Jak informuje RDOŚ w Łodzi, takie fragmenty lasu są istotne m.in. dla nietoperzy. W pobliżu drzewostanu stwierdzono żerowanie mopka i nocka dużego - gatunków objętych ochroną w ramach europejskich przepisów.

Rezerwat to nie „las na zbiory”. Rzadkie grzyby są tu równie ważne

W komunikatach RDOŚ dużo miejsca poświęcono grzybom, ale nie w znaczeniu popularnego „grzybobrania”. To przede wszystkim gatunki związane z wiekowym drewnem bukowym, które rozwijają się tam, gdzie pozostawia się naturalne procesy rozkładu i odnowy.

W granicach rezerwatu potwierdzono występowanie m.in. koralówki czerwonowierzchołkowej oraz koralówki żółtej. Przyrodnicy podkreślają, że w województwie łódzkim znane, potwierdzone stanowiska tych gatunków znajdują się wyłącznie w tym kompleksie leśnym. To jeden z powodów, dla których ochrona ma wymiar nie tylko lokalny, ale i regionalny.

Co oznacza utworzenie rezerwatu dla odwiedzających?

Choć nowy rezerwat może przyciągnąć miłośników spacerów, fotografów i osoby szukające mniej oczywistych miejsc w województwie łódzkim, to nie jest on projektowany jako „atrakcja” w klasycznym sensie. Rezerwat przyrody oznacza przede wszystkim zasady, których trzeba przestrzegać, aby nie niszczyć tego, co właśnie zostało objęte ochroną.

• poruszanie się z poszanowaniem wyznaczonych tras i zasad obowiązujących na terenie rezerwatu,
• nieniszczenie roślin i niepodejmowanie działań ingerujących w ekosystem,
• niepłoszenie zwierząt, w tym gatunków chronionych,
• niezabieranie z lasu elementów będących częścią chronionego środowiska.

Imię rezerwatu nieprzypadkowe. Kim był Hieronim Andrzejewski

Rezerwat otrzyma imię Hieronima Andrzejewskiego - postaci dobrze znanej w środowisku ochrony przyrody w regionie. Był pierwszym i wieloletnim dyrektorem Parku Krajobrazowego Wzniesień Łódzkich, a później pierwszym dyrektorem Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Łódzkiego. W latach 2008-2020 pełnił też funkcję przewodniczącego Regionalnej Rady Ochrony Przyrody przy Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Łodzi. Był botanikiem, przyrodnikiem, nauczycielem oraz autorem prac naukowych i popularnonaukowych.

Jak przypomina RDOŚ, Las Janinowski należał do jego ulubionych terenów: często tam bywał, prowadził inwentaryzacje przyrodnicze i zajęcia edukacyjne. Nadanie rezerwatowi jego imienia ma więc podkreślać zarówno wartość samego miejsca, jak i wkład Andrzejewskiego w rozwój ochrony przyrody w województwie łódzkim.

Kiedy przepisy zaczną obowiązywać?

Podpisane zarządzenie zacznie obowiązywać 14 dni od ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego. W praktyce oznacza to, że formalna ochrona terenu stanie się skuteczna po upływie tego terminu, a Las Janinowski zyska nowy status - rezerwatu przyrody, w którym priorytetem jest zachowanie starodrzewu bukowego i naturalnych procesów zachodzących w lesie.