Kolumna pod Łaskiem zachwyca historią drewnianych willi i nadwarciańskiego klimatu

W Kolumnie jeszcze przed wojną stanęło blisko 200 drewnianych willi i pensjonatów - a ślady tamtej letniskowej historii wciąż są widoczne w układzie ulic, zabudowie i otoczeniu rzeki.

Letnisko zaprojektowane wśród sosnowego lasu

Historia Kolumny jako miejsca wypoczynku zaczęła się w latach 20. XX wieku. Z inicjatywy Janusza Szweycera wydzielono tu teren pod zabudowę letniskową, wykorzystując naturalne walory sosnowego lasu i spokojnego otoczenia. Całość zaplanowano z rozmachem, nie tylko pod kątem wypoczynku, ale też przyszłej organizacji przestrzeni.

Projekt przygotowany przez warszawskiego architekta Antoniego Jawornickiego oparto na idei miast-ogrodów. W planie znalazły się szerokie aleje, promienisty układ komunikacyjny oraz miejsca przeznaczone pod najważniejsze elementy infrastruktury: stację, pocztę i kościół. To właśnie ten przemyślany układ sprawił, że Kolumna szybko zaczęła wyróżniać się na tle innych podłódzkich letnisk.

Setki willi i pensjonatów w zaledwie kilka lat

Skala zabudowy była imponująca. Do końca 1931 roku na tym terenie powstało około 200 domków i 20 pensjonatów. Miejscowość przyciągała zwłaszcza łódzkie i pabianickie rodziny, które rezerwowały pobyt z dużym wyprzedzeniem. Kolumna szybko zyskała opinię popularnego letniska, a jej rozwój miał także wyraźny wymiar społeczny i gospodarczy.

Kolumna to dziś dzielnica Łasku, ale jej historia jest wyjątkowa. W latach 30. stało tu blisko 200 drewnianych willi i pensjonatów, a dziś zachowało się ich nieco ponad dziewięćdziesiąt. W czasie II wojny światowej wiele z tych domów zajmowali Niemcy, jednak mimo trudnych losów Kolumna zachowała swój charakter

Arkadiusz Cieślak, kierownik Muzeum Historii Łasku

Kolumna była też określana mianem „Małej Palestyny”, co wiązało się z silną obecnością społeczności żydowskiej oraz przedsiębiorczością jej mieszkańców. To dodatkowy element lokalnej tożsamości, który odróżniał to letnisko od innych miejsc wypoczynkowych w regionie.

Wojna, powojenne przemiany i dzisiejszy charakter dzielnicy

Okres II wojny światowej przyniósł ciężkie doświadczenia dla wielu drewnianych domów. Część z nich zajmowali Niemcy, a po wojnie osiedle zaczęło stopniowo zmieniać swój charakter. Coraz częściej stawało się miejscem stałego zamieszkania, a nie wyłącznie sezonowego wypoczynku.

Po wojnie do Kolumny trafiali repatrianci z Wileńszczyzny, a część dawnych pensjonatów przekształcono w ośrodki kolonijne. Choć z czasem ubyło starodrzewu i części pierwotnej zabudowy, lokalna społeczność nadal dba o zachowanie niepowtarzalnego klimatu miejsca. W 1973 roku Kolumnę włączono administracyjnie do Łasku.

Rzeka Grabia i centrum współczesnej Kolumny

Dziś w Kolumnie mieszka około 7 tys. osób, a miejscowość ma znacznie bardziej miejski charakter niż przed laty. Liczba sklepów wzrosła z kilku do ponad czterdziestu, a centralnym punktem okolicy pozostaje kościół p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Jego historia również jest nietypowa: budynek powstał w 1942 roku jako obiekt świecki dla okupanta, po 1946 roku został przekształcony w świątynię, a parafię utworzono w 1949 roku.

W latach 80. XX wieku rozpoczęto budowę nowoczesnego, bezstylowego obiektu, który dziś ma harmonizować z otoczeniem. Urok tej części Łasku dopełnia rzeka Grabia, chętnie odwiedzana przez wędkarzy, kajakarzy i morsujących. Jej meandrujący bieg wśród łąk i lasów podkreśla krajobrazowy charakter dawnego letniska.

• Kolumna powstała jako letniskowa zabudowa wśród sosnowego lasu.
• Do końca 1931 roku zbudowano około 200 domków i 20 pensjonatów.
• Dziś zachowało się nieco ponad dziewięćdziesiąt dawnych willi i pensjonatów.
• W 1973 roku Kolumna została włączona do Łasku.

Znaczenie tej historii jest dla mieszkańców Kolumny bardzo konkretne: to nie tylko opowieść o dawnym letnisku, ale też o miejscu, które zachowało własną tożsamość mimo wojny, administracyjnych zmian i stopniowej urbanizacji. Dziedzictwo drewnianych willi, układ alei i obecność rzeki Grabia tworzą przestrzeń, która nadal wyróżnia tę część Łasku na mapie regionu.

Kolumna pozostaje więc przykładem tego, jak przedwojenne założenie wypoczynkowe może przetrwać w zmienionej formie i nadal budzić zainteresowanie. Informacje przekazał Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego.